Η ετυμολογία της λέξης μεσημβρία

25/11/2010

Ένας φίλος και παλιός συμμαθητής μου με ρώτησε, και αυτός μέσω facebook, ποια είναι η ετυμολογία της λέξης μεσημβρία. Του απάντησα ως εξής:

Πρόκειται για αρχαία λέξη, που έχει σχηματιστεί από το μεσημερία (μέσος + ημέρα, «το μέσον της ημέρας»). Ο τύπος μεσημερία με αποβολή του ε (η αποβολή φωνήεντος συνηθίζεται είτε στην αρχή της λέξης, λ.χ. ερωτώ > ρωτώ, είτε μεταξύ συμφώνων, λ.χ. πάρετε > πάρτε) έδωσε τον τύπο μεσημρία. Όταν έχουμε έρρινο προ υγρού (στην προκειμένη περίπτωση, έρρινο είναι το μ και υγρό το ρ), τότε αναπτύσσεται νέος φθόγγος μεταξύ τους. Αν το έρρινο αυτό είναι το μ, τότε αναπτύσσεται το β. Δηλ. μεσημερία > μεσημρία > μεσημβρία.

Ειδικά όμως οι εκφράσεις προ μεσημβρίας και μετά μεσημβρίαν, τις οποίες χρησιμοποιούμε σήμερα, δεν προέρχονται απευθείας από τα αρχαία ελληνικά. Έχουν μεσολαβήσει τα αγγλικά a.m., p.m., που προέρχονται από τα λατινικά ante meridiem, post meridiem. Δηλ. τα προ μεσημβρίας και μετά μεσημβρίαν αποτελούν μεταφράσεις των ante meridiem και post meridiem. Πρόκειται για μεταφραστικά δάνεια, όπως λέγονται.

Advertisements