«Πίσω στον Μαθουσάλα»

01/10/2011

Το άρθρο του Κώστα Γεωργουσόπουλου «Πίσω στον Μαθουσάλα» (Τα Νέα, 1/10/2011) ανήκει στην κατηγορία των κειμένων που έχουν ως θέμα τους τη γλώσσα και χαρακτηρίζονται από ιδεολογική – και γι’ αυτό όχι αρκετά ψύχραιμη και αντικειμενική – θεώρηση των γλωσσικών πραγμάτων. Θα περιοριστώ σε ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα. Στην αρχή του άρθρου του ο Κ. Γ. γράφει:

«Στις δισκέτες που διατέθηκαν στα σχολεία εξαιτίας της έλλειψης βιβλίων, τουλάχιστον στα περιεχόμενα, η γλώσσα είναι αποτυπωμένη στο λατινικό αλφάβητο, τα γνωστά γκρίκλις».

Καλό είναι να μη δημιουργούνται εντυπώσεις. Για την ακρίβεια, σε γκρίκλις είναι γραμμένα όχι τα «περιεχόμενα», αλλά τα ονόματα των ηλεκτρονικών αρχείων. Με τη διατύπωση που χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος, μπορεί να προκύψει το συμπέρασμα ότι σε γκρίκλις έχει αποδοθεί κάποιος πίνακας περιεχομένων, λ.χ. στην αρχή ενός κειμένου, πράγμα ανακριβές. Δεν ξέρω τι προσφέρει μια τέτοια επιλογή. Ακόμη όμως και αν στα αρχεία μπορούσαν να δοθούν ονόματα γραμμένα με ελληνικούς χαρακτήρες, ας μη δαιμονοποιούνται τα γκρίκλις στην προκειμένη περίπτωση. Δεν ήταν σε γκρίκλις γραμμένο κάποιο τμήμα του κειμένου. Και δεν θα πάθουν καμιά ζημιά οι μαθητές διαβάζοντας μερικά ονόματα ηλεκτρονικών αρχείων σε γκρίκλις. Πραγματική ζημιά στον χώρο της εκπαίδευσης κάνει ο ανορθολογισμός, έκφανση του οποίου είναι και η δαιμονοποίηση που προαναφέρθηκε.

Διαδικτυακά δημοσιεύματα με τίτλους όπως «ΝΤΡΟΠΗ: ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ DVD ΕΙΝΑΙ ΓΡΑΜΜΕΝΑ ΣΕ GREEKLISH!!!», «Στα… greeklish τα περιεχόμενα των σχολικών DVD!!», «Απίστευτη πρόκληση Διαμαντοπούλου: Με GREEKLISH τα DVD των βιβλίων.», «Η ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΕΣΤΗΣΕ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΜΕ GREEKLISH ΣΤΑ DVD ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ!.» κτλ. είναι παραπλανητικά. Δεν είναι γραμμένα σε γκρίκλις τα σχολικά dvd, έτσι γενικά και αόριστα, ούτε τα περιεχόμενα των σχολικών dvd, όπως εξήγησα παραπάνω. Τέτοια δημοσιεύματα στο διαδίκτυο αντιπροσωπεύουν τον γνωστό ψευτοπατριωτισμό σχετικά με γλωσσικά θέματα. Δεν είναι πατριωτισμός να υψώνεις τους τόνους υπέρ της ελληνικής γλώσσας και, στην πραγματικότητα, να είσαι ένας ημιμαθής που γράφει ανακρίβειες. Και μάλιστα, η σύγχυση είναι αισθητή και στα σχόλια που συχνά ακολουθούν την αρχική ανάρτηση σε διάφορους διαδικτυακούς χώρους. Για παράδειγμα, το θέμα των γκρίκλις στα σχολικά ντιβιντί μερικοί το συνδέουν με την παλαιότερη πρόταση της σημερινής υπουργού παιδείας να καθιερωθεί ως δεύτερη επίσημη γλώσσα η Αγγλική. Πλήρης σύγχυση! Ομοίως, μια σχετικά πρόσφατη ομιλία του Γ. Μπαμπινιώτη για τα γκρίκλις έδωσε αφορμή σε μερικούς άλλους στο διαδίκτυο να αναφερθούν στην παλαιότερη υπόθεση του λεξικού Μπαμπινιώτη και στο επίμαχο λήμμα Βούλγαρος. Άλλα αντ’ άλλων! Είναι θλιβερή αυτή η σύγχυση και η ημιμάθεια.

Στη συνέχεια του κειμένου του ο Κ. Γ. σημειώνει:

«Γνωστός φιλόλογος δημοσιογράφος που διαμαρτυρήθηκε στο Διαδίκτυο για ανάλογα μηνύματα στο ιδίωμα αυτό των κάφρων εισέπραξε, εκτός των ύβρεων, και «επιστημονική» θέση. Αυτό, λέει, το αλφάβητο είναι το αρχαίο χαλκιδικό, άρα ελληνικότατο! Ιδού λοιπόν που ο μεταμοντερνισμός εισέβαλε πλησίστιος και στην εκπαίδευση και έχει και θεωρητικό μανδύα στην αστοιχείωτη νεολαία μας».

Δεν ξέρω ποιος είναι ο γνωστός φιλόλογος δημοσιογράφος και πού έχουν δημοσιευθεί αφενός η διαμαρτυρία του και αφετέρου οι επιθέσεις εναντίον του. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, δεν μπορούμε να κρίνουμε τα όσα μεταφέρει στο άρθρο του ο Κ. Γεωργουσόπουλος. Η επισήμανση ότι το λατινικό αλφάβητο έχει ελληνική προέλευση έγινε για ποιον λόγο; Για να δικαιολογηθεί η χρήση των γκρίκλις σήμερα; Πράγματι, είναι άστοχο να υποστηριχθεί ότι πρέπει να χρησιμοποιούμε το λατινικό αλφάβητο σήμερα, επειδή αυτό έχει ελληνικές ρίζες. Μια τέτοια άποψη υποδηλώνει σύγχυση συγχρονίας-διαχρονίας. Αμφιβάλλω όμως για το αν πρόκειται για ευρέως διαδεδομένη θέση υπέρ των γκρίκλις. Αναρωτιέμαι μήπως πρόκειται για περιθωριακή γνώμη, στην οποία ο αρθρογράφος αφιερώνει υπερβολικά μεγάλο τμήμα του κειμένου του.

Πράγματι, η θεωρία «Το λατινικό αλφάβητο είναι το αρχαίο χαλκιδικό, άρα ελληνικότατο» δεν μπορεί να μας οδηγήσει στη χρήση γκρίκλις σήμερα. Ωστόσο, δεν οδηγεί και στο συμπέρασμα του Κ. Γ.: «Ιδού λοιπόν που ο μεταμοντερνισμός εισέβαλε πλησίστιος και στην εκπαίδευση και έχει και θεωρητικό μανδύα στην αστοιχείωτη νεολαία μας». Ποιος υποστήριξε την παραπάνω θεωρία; Δεν μας λέει ο Κ. Γ., αφού περιορίζεται στο να κάνει λόγο αόριστα για κάποιους στο διαδίκτυο. Ήταν άνθρωποι του υπουργείου αυτοί; Δεν νομίζω. Πώς λοιπόν προέκυψε το συμπέρασμα του Κ. Γ. ότι η εν λόγω μεταμοντερνική, όπως τη χαρακτηρίζει, θεωρία εισέβαλε στην εκπαίδευση; Αυτός που έγραψε τα ονόματα των ηλεκτρονικών αρχείων σε γκρίκλις ήταν οπαδός της συγκεκριμένης θεωρίας; Έχουμε στη διάθεσή μας στοιχεία γι’ αυτό;

Ο Κ. Γ. παρακάτω προσθέτει ότι η θεωρία «Το λατινικό αλφάβητο είναι το αρχαίο χαλκιδικό, άρα ελληνικότατο» είναι «εξίσου παράλογη όσο και εκείνη των άλλων ζόμπι που αρνούνται πως και το χαλκιδικό αλφάβητο κατάγεται από το φοινικικό». Αν και πρόκειται για δύο διαφορετικά θέματα, ας δεχθώ ότι οι θεωρίες αυτές είναι εξίσου παράλογες. Επίσης, είναι θετικό στοιχείο του σχολιαζόμενου άρθρου ότι επιτέλους ένας ακόμη φιλόλογος-συγγραφέας, πνευματικός άνθρωπος γενικότερα, τα βάζει με τους ερασιτέχνες γλωσσολόγους που αρνούνται τη φοινικική προέλευση του ελληνικού αλφαβήτου.

Εν ολίγοις, ο αρθρογράφος δεν πείθει ότι η θέση «χαλκιδικό αλφάβητο, άρα επιστροφή στις ρίζες» αποτελεί τη «θεωρητική πλατφόρμα των γκρίκλις», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, αλλά και τη θεωρητική βάση για τη χρήση γκρίκλις στα σχολικά ντιβιντί.

ΥΓ. Συμφωνώ με τον αρθρογράφο σχετικά με το άσυλο και τις καταλήψεις. Σε ένα σημείο μάλιστα, ο Κ. Γ. γράφει τα εξής:

«Διάβασα το άρθρο ενός πανεπιστημιακού βλακός που συγκρίνει τις τωρινές καταλήψεις με το Πολυτεχνείο και ευλόγησα τον χρόνο που δεν έχω παιδί φοιτητή να του λάχει ως «δάσκαλος» αυτό το Νούμερο».

Δεν ξέρω σε ποιον πανεπιστημιακό αναφέρεται. Δεν αποκλείεται να εννοεί έναν καθηγητή του Παντείου, ο οποίος μέσω της Ελευθεροτυπίας προτρέπει να γίνουν καταλήψεις, ώστε να μην εφαρμοστεί ο νέος νόμος. Φυσικά, κατά τη διάρκεια της κατάληψης, ο συγκεκριμένος καθηγητής θα εισπράττει κανονικά τον μισθό του, ακόμα και αν η κατάληψη διαρκέσει μερικούς μήνες. Να γιατί η κρίση της Ελλάδας είναι βαθύτερη, όχι απλώς οικονομική. Είναι δυνατόν να συμβεί κάτι παρόμοιο στον ιδιωτικό τομέα; Μπορώ εγώ να κάθομαι και να πληρώνομαι; Και όμως, για τους Έλληνες πανεπιστημιακούς αυτό δεν αποκλείεται.

Advertisements