«Η Νέα Γραμματική» (3)

09/11/2012

Ο επιστολογράφος Σεραφείμ Δεδούσης αναφέρει τα εξής («Η Kαθημερινή», 24/10/2012):

«Kύριε διευθυντά

»Στην έγκριτη “Kαθημερινή” εδιάβασα με έκπληξη επιστολή των 4 συγγραφέων της νέας Γραμματικής E΄ και Στ΄ Δημοτικού, οι οποίοι –ύστερα από τον συνεχιζόμενο σάλο για την απόσυρσή της– απεφάσισαν να λάβουν δημόσια θέση υπέρ αυτής, με αφορμή επιστολή του ακαδημαϊκού κ. A. N. Kουνάδη, που δημοσιεύθηκε στη φιλόξενη εφημερίδα σας στις 22/8/2012. Kαι λέγω με έκπληξη, διότι έχοντας μεγάλη εμπειρία σε θέματα εκπαιδεύσεως (λόγω και της μακράς θητείας μου στη διοίκηση του Πανεπιστημίου Aθηνών) δεν ανέμενα από πανεπιστημιακούς δασκάλους να μετέλθουν προς υπεράσπιση του βιβλίου τους τέτοια ψεύδη και ανακρίβειες και μάλιστα σε κάποια σημεία με τρόπο ακαδημαϊκά απαράδεκτο. Kαι έρχομαι τώρα στην ουσία: Oι επιστολογράφοι με αφορμή το «Mιλώ και γράφω» στην επικεφαλίδα της σελ. 36 επιχειρούν με μια τεχνηέντως προβαλλόμενη –με αρκετή πολυλογία– αιτιολογία να μας πείσουν ότι αυτή (η επικεφαλίδα) δεν μπορεί να εκληφθεί από τους μαθητές “ως προτροπή για την επιβολή της φωνητικής ορθογραφίας” και ότι το να θεωρεί κανείς ότι μπορεί “ένας μαθητής να μπερδευτεί με κάτι τέτοιο είναι υποτιμητικό για την νοημοσύνη των μικρών μαθητών”. Ωστόσο, φαίνεται ότι ουδόλως προβλημάτισε τους επιστολογράφους ότι αυτό ακριβώς το “Mιλώ και γράφω” (όπως προκύπτει από δημοσιεύματα επιστημονικών συλλόγων αλλά και μεμονωμένων ατόμων) μπέρδεψε ακόμη και καθηγητές Πανεπιστημίων, οι οποίοι μάλιστα με ενυπόγραφα άρθρα τους ενετόπισαν και άλλες αστοχίες στο βιβλίο ζητώντας την απόσυρσή του.

»Eπίσης, οι επιστολογράφοι ισχυρίζονται ανακριβώς –και μάλιστα εκ των υστέρων– ότι κατά την πορεία συγγραφής του βιβλίου τους συμβουλεύοντο δασκάλους, ενώ αντίθετα η πρώτη των συγγραφέων κ. Φιλλιπάκη [sic]-Warburton σε συνέντευξή της στο «Bήμα» (22/7/12) δηλώνει ότι το θέμα αυτό το είχαν αναθέσει στην 4η των συγγραφέων, τη δασκάλα κ. Mαργαρίτα Λουκά, η οποία είχε διδάξει σε μικρά παιδιά στο εξωτερικό, στην Kύπρο και αλλού.

»Aρκετά πλέον με το μύθευμα ότι η γλώσσα μας δεν είναι υπόθεση μόνον των γλωσσολόγων (δηλαδή των υπευθύνων για τα δεινά που μεταπολιτευτικώς έχει υποστεί η γλώσσα μας). Tο βιβλίο αυτό ως έχει δεν διαβάζεται, ακόμη και από μεγάλους. Σχετική είναι εν προκειμένω (όπως γράφτηκε στον Tύπο) η προσωπική επιστολή διαμαρτυρίας του προέδρου της Aκαδημίας Aθηνών κ. Γ. Kοντόπουλου προς τον υπουργό Παιδείας».

Ο Σεραφείμ Δεδούσης στην επιστολή του κάνει λόγο για «τον συνεχιζόμενο σάλο για την απόσυρση» της νέας γραμματικής του δημοτικού. Δεν μας λέει όμως πού οφείλεται αυτός ο σάλος, γιατί ξέσπασε, γιατί συνεχίζεται και αν ευσταθούν τα όσα καταγγέλλουν όσοι υποστηρίζουν αφελώς ότι στο νέο σχολικό βιβλίο καταργήθηκαν γράμματα.

Τα γραφόμενα για τη μακρά θητεία του στη διοίκηση του Πανεπιστημιου Αθηνών δεν ξέρω πόση βαρύτητα έχουν. Προπάντων, δεν είναι γνωστό αν και τι έχει σπουδάσει ο επιστολογράφος, ποιες οι γνώσεις του, πόσο κατέχει τα γλωσσικά.

Δεν θα με απασχολήσουν πολύ τα όσα γράφει για ψεύδη, ανακρίβειες, πολυλογία κτλ. Είναι προφανές ότι τα αρνητικά αυτά σχόλια οφείλονται σε ιδεολογικούς λόγους. Ο επιστολογράφος δεν είδε πουθενά ψεύδη, ανακρίβειες, πολυλογία και απαράδεκτο ύφος σε κείμενα ομοϊδεατών του όλους αυτούς τους μήνες που συζητείται το θέμα τις γραμματικής; Πάντως, δεν μας εξηγεί πού έγκειται η πολυλογία στην επιστολή των συγγραφέων της γραμματικής.

Ο Σεραφείμ Δεδούσης αναφέρει το «Mιλώ και γράφω» ως «επικεφαλίδα της σελ. 36». Κι όμως, οι συγγραφείς της γραμματικής σε επιστολή τους στην «Καθημερινή» (11/9/2011) εξήγησαν αναλυτικά ότι πρόκειται για την κεφαλίδα όλου του δεύτερου μέρους του βιβλίου. Ο Σ. Δ. θεωρεί ότι αυτό έγινε με αρκετή πολυλογία. Καμία πολυλογία δεν υπήρξε, αλλα τι σημασία έχει αυτό, εφόσον ο Σ. Δ. δεν φαίνεται να κατάλαβε καν ότι δεν πρόκειται για επικεφαλίδα μιας μονο σελίδας και επαναλαμβάνει τα ίδια;

Ο επιστολογράφος ισχυρίζεται ότι το «Mιλώ και γράφω» μπέρδεψε επιστημονικούς συλλόγους, μεμονωμένα άτομα, ακόμη και πανεπιστημιακούς καθηγητές. Ποιοι επιστημονικοί σύλλογοι και ποιοι πανεπιστημιακοί καθηγητές όμως μπερδεύτηκαν με το «Μιλώ και γράφω»; Πιστεύω ότι ο Σ. Δ. γενικολογεί για λόγους εντυπώσεων, αλλά ακόμη και αν μπερδεύτηκε κάποιος, ο λόγος της σύγχυσης είναι ότι είδε στο διαδίκτυο ή σε εφημερίδα μόνο τη σελίδα 36. Κανείς δεν πρόκειται να μπερδευτεί, αν πάρει στα χέρια του όλο το βιβλίο. Στη νέα γραμματική η διάκριση φθόγγων και γραμμάτων, προφοράς και γραφής, είναι σαφέστατη, και μάλιστα γίνεται όχι μόνο με παράθεση θεωρητικών στοιχείων, αλλά και με προσθήκη ασκήσεων. Στο νέο βιβλίο δεν υπάρχει κανένα μα κανένα στοιχείο που να μπορεί να εκληφθεί από τους μαθητές «ως προτροπή για την επιβολή της φωνητικής ορθογραφίας». Είναι αστείο και να το συζητάει κανείς.

Eπίσης, πού το ξέρει ο Σ. Δ. ότι οι συγγραφείς του βιβλίου δεν συμβουλεύθηκαν δασκάλους; Γιατί θεωρεί ανακριβή τον σχετικό ισχυρισμό τους; Η καθηγήτρια Φιλιππάκη-Warburton δεν δήλωσε αυτά ακριβώς που γράφει ο Σ. Δ. σε συνέντευξή της στο «Bήμα» (22/7/12). Γράφει ο Σ. Δ. σε ένα σημείο της επιστολής του ότι οι συγγραφείς της γραμματικής «το θέμα αυτό το είχαν αναθέσει στην 4η των συγγραφέων» κτλ., μόνο που η Ειρ. Φιλιππάκη δεν χρησιμοποιεί μια τέτοια διατύπωση. Ο Σ. Δ. ερμηνεύει τα λεγόμενά της όπως θέλει και όπως τον βολεύει.

Άλλωστε, στην ίδια συνέντευξη η Ειρ. Φιλιππάκη δηλώνει:

«Κοιτάξτε, δεν μπορεί άλλα να λέει ο γλωσσολόγος και άλλα ο δάσκαλος. Υπήρξαν συζητήσεις και παρατηρήσεις επί της ουσίας τις οποίες δεχτήκαμε καλοπροαίρετα. Κάποιος δάσκαλος μας είπε ότι «εμείς δεν κάνουμε επιστήμη, αλλά παράδοση μαθήματος». Του απαντήσαμε ότι «υπάρχουν επιστημονικά κριτήρια που δεν γίνεται να τα αλλάξουμε»».

Αυτή και μόνο η δήλωση δείχνει ξεκάθαρα ότι οι συντάκτες της γραμματικής όντως συμβουλεύθηκαν δασκάλους και καταρρίπτει τον αντίθετο ισχυρισμό του Σ. Δεδούση, του Α. Ν. Κουνάδη και των ομοϊδεατών τους.

Αλλά ακόμη και αν όντως δεν ζητήθηκε η γνώμη δασκάλων, αυτό είναι το θέμα; Αν δεν είχαν προηγηθεί οι αστείες κατηγοριες για κατάργηση γραμμάτων στη νέα γραμματική, ποιος θα είχε ασχοληθεί με τον τρόπο συγγραφής του συγκεκριμένου σχολικού βιβλίου; Αν οι αμαθείς και ημιμαθείς του διαδικτύου δεν είχαν ξεσηκώσει τον κόσμο διαδίδοντας αφελώς ότι σε ένα σχολικό βιβλίο καταργήθηκαν γράμματα, ο Σ. Δεδούσης, ο Α. Ν. Κουνάδης και άλλοι θα ενδιαφέρονταν για το αν είναι κατάλληλο το εν λόγω εγχειρίδιο;

Ναι, η γλώσσα μας δεν είναι υπόθεση μόνον των γλωσσολόγων, αλλά αρκετά πλέον με το μύθευμα ότι ο καθένας είναι ειδικός σε θέματα γλώσσας και ότι μπορεί να υποκαταστήσει τους γλωσσολόγους. Φυσικά και μπορεί σε θέματα γλώσσας να έχει γνώμη και ένας άλλος, αλλά εξαρτάται για ποιο θέμα μιλάμε. Για παράδειγμα, η ετυμολόγηση λέξεων προϋποθέτει ειδικές γνώσεις, ενώ η διάδοση παρετυμολογιών δείχνει σε ποια λάθη μπορεί να πέσει όποιος δεν εμπιστεύεται τους ειδικούς.

Η άποψη ότι οι γλωσσολόγοι είναι υπευθύνοι για διάφορα δεινά της γλώσσας έχει εκφραστεί πρώτα από τον ακαδημαϊκό A. Ν. Κουνάδη και είναι πολύ βολική, γιατί διευκολύνει μερικούς, με συνοπτικές διαδικασίες, να φτάσουν στο επίπεδο των ειδικών. Μόνο που για να το πετύχουν αυτό στην πραγματικότητα, θα πρέπει να αποκτήσουν γνώσεις. Δεν αρκεί να βασίζονται σε τέτοιους συλλογισμούς. Και ποια είναι τα δεινά που μεταπολιτευτικώς έχει υποστεί η γλώσσα μας δηλαδή; Και αν ακόμη είχαν βάση τα γραφόμενα σχετικά με αυτά τα δεινά, πριν από τη μεταπολίτευση δεν υπήρχαν γλωσσικά δεινά; Όλα αυτά υποστηρίζονται για ιδεολογικούς λόγους, από ανθρώπους που αφενός δεν έχουν επιστημονική γνώση της γλώσσας και αφετέρου ανήκουν σε συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους.

Tο σχολικό βιβλίο γραμματικής διαβάζεται μια χαρά, και από μικρούς και από μεγάλους. Και, τέλος πάντων, δεν εκπροσωπούν το αναγνωστικό κοινό μερικοί επιστολογράφοι που ασχολούνται με ένα θέμα γλώσσας για ιδεολογικούς λόγους, με ιδεολογικά κίνητρα.

Τέλος, δεν ξέρω ποια είναι η προσωπική επιστολή διαμαρτυρίας του προέδρου της Aκαδημίας Aθηνών προς τον υπουργό Παιδείας, αλλά μου φαίνεται ότι εδώ ο Σ. Δ. κάνει επίκληση στην αυθεντία για λόγους εντυπώσεων. Δεν του φτάνουν του Σ. Δεδούση 140 γλωσσολόγοι που διαβεβαιώνουν ότι στη νέα γραμματική δεν καταργούνται γράμματα; Αλλά ξέχασα, για θέματα γλώσσας δεν έχουν λόγο μόνο οι γλωσσολόγοι, πράγμα που σημαίνει δηλαδή ότι δεν μας ενδιαφέρει τι λένε.

Advertisements