Σχετικά με τα Αρχαία Ελληνικά (και άλλα θέματα)

25/09/2013

Διάβασα το άρθρο «Αφιερωμένο στην κυρία Ρεπούση» («Το Βήμα», 22/9/2013) του Γ. Μαρίνου και θα παραθέσω μερικά δικά μου σχόλια.

Ο αρθρογράφος παρουσιάζει το λεξικογραφικό έργο του Αριστείδη Κωνσταντινίδη, για τον οποίο σημειώνει ότι «είναι μια σπάνια περίπτωση διανοουμένου που συνεισφέρει στη γλωσσική και κατά προέκταση στην πολιτιστική μας κληρονομιά με έναν μοναδικό τρόπο».

Ο Αριστείδης Κωνσταντινίδης είναι μια σπάνια περίπτωση διανοουμένου και για έναν ακόμη λόγο: Σπανίως ένας «ελληνοκεντρικός» διανοούμενος δεν διατυπώνει αντιεπιστημονικούς ισχυρισμούς στην προσπάθειά του να προβάλει την ελληνική γλώσσα. Οι ετυμολογικές πληροφορίες που δίνει ο Α. Κ. γίνονται δεκτές και από έγκυρα ξένα λεξικά, πράγμα σπάνιο αν κανείς λάβει υπόψη την αντιεπιστημονική δραστηριότητα που έχει αναπτυχθεί από γνωστούς κύκλους εκδοτών κ.ά. εδώ και πολλά χρόνια, τους μύθους για την ελληνική γλώσσα κτλ.

Η συζήτηση για τις ξένες λέξεις που ανάγονται σε ελληνική ρίζα έχει ιδεολογική χροιά και ως εκ τούτου χαρακτηρίζεται από μονομέρεια: Μας αρέσει λ.χ. η ιδέα ότι η Αγγλική έχει ελληνικά δάνεια και αισθανόμαστε υπερήφανοι γι’ αυτό. Όταν όμως εμείς χρησιμοποιούμε λέξεις με ξενική ετυμολογική προέλευση, η γλώσσα μας φθείρεται και κινδυνεύει. Το έργο του Κωνσταντινίδη ή η ομιλία του Ζολώτα μαρτυρεί την ακτινοβολία της Ελληνικής. Οι λέξεις με αγγλική προέλευση που έχουν ενταχθεί στο δικό μας λεξιλόγιο γιατί να μη δείχνουν την ακτινοβολία της Αγγλικής; Τα ελληνικά δάνεια της Αγγλικής εμπλουτίζουν την αγγλική γλώσσα, αλλά τα αγγλικά δάνεια της Ελληνικής οδηγούν την ελληνική γλώσσα στην καταστροφή. Μάλλον θα έπρεπε και η αγγλική γλώσσα να χάνεται…

Επιπροσθέτως, ο Γ. Μαρίνος γράφει:

«Αν, κυρία Ρεπούση, οι μαθητές των σχολείων μας δεν διδαχθούν ότι το νερό στην αρχαία ελληνική λέγεται ύδωρ, δεν μπορούν να καταλάβουν από πού προέρχονται λέξεις όπως «υδατογραφία», «υδροπλάνο», «υδραγωγείο», «υδατοκαλλιέργεια», «εταιρεία υδάτων» κ.ο.κ. […]».

Ας ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα. Δεν είπε κανείς ότι οι μαθητές των σχολείων μας δεν θα διδαχθούν ότι το «νερό» στην αρχαία ελληνική λέγεται «ύδωρ», αλλά αυτό μπορούν να το μάθουν διδασκόμενοι τη Νέα Ελληνική. Λέξεις όπως «υδατογραφία», «υδροπλάνο», «υδραγωγείο», «υδατοκαλλιέργεια» κτλ. είναι νεοελληνικές λέξεις. Η αναγωγή στο αρχαίο «ύδωρ» αποτελεί ετυμολογική πληροφορία, που φυσικά και θα δοθεί. Θα δοθεί ακόμη και αν δεν διδάσκονται Αρχαία από το πρωτότυπο. Δεν λέω ότι δεν πρέπει να διδασκονται αρχαιοελληνικά κείμενα, απλώς η διδασκαλία τους δεν είναι προϋπόθεση για να μάθει κανείς τι σημαίνει «ύδωρ».

Τέλος, δεν καταλαβαίνω πώς «κατέστη αναγκαία η παπαγαλία» και γιατί οι μαθητές «απομνημονεύουν χωρίς να καταλαβαίνουν». Εννοείται ότι η αιτία της στείρας αποστήθισης είναι η αποκοπή από τα Αρχαία και η συνακόλουθη ετυμολογική άγνοια; Τα Αρχαία όμως διδάσκονται από το πρωτότυπο, ενώ η μηχανική απομνημόνευση καλά κρατεί. Και βέβαια, δεν περιορίζεται στα Αρχαία Ελληνικά.

Advertisements