Η μόδα του πολυτονικού

12/08/2014

«Η μόδα του πολυτονικού: ύφος και όχι γλώσσα»

Αφιέρωμα του «Βήματος» στο πολυτονικό και λέω να κάνω μερικά σχόλια:

1) Γράφει ο Γ. Γιατρομανωλάκης:

«Η λογική συνέπεια/συνέχεια του μονοτονικού είναι η πλήρης κατάργηση των τόνων».

Ο ισχυρισμός αυτός είναι ατεκμηρίωτος. Η περισπωμένη λ.χ., που σημειώναμε κάποτε αντί για οξεία, ή η βαρεία αντί για οξεία, γενικότερα η μορφή του τόνου, δεν δήλωνε κάτι σε επίπεδο προφοράς της νέας ελληνικής. Είναι προφανές ότι ο τόνος που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του μονοτονικού συστήματος, από το 1982 και μετά, αποτελεί διαφορετική περίπτωση και δεν τίθεται ζήτημα κατάργησής του. Συν τοις άλλοις, η δήλωση του τόνου αποτρέπει τη σύγχυση σε περιπτώσεις ζευγών (λ.χ. «φύλακες» αλλά «φυλακές»). Άλλωστε, αν η λογική συνέπεια/συνέχεια του μονοτονικού είναι η πλήρης κατάργηση των τόνων, γιατί δεν συζητείται αυτό το θέμα και γιατί δεν έχουν καταργηθεί πλήρως οι τόνοι τόσα χρόνια μετά το 1982;

Επίσης, σε μια έρευνα που θα γινόταν για να διαπιστωθεί αν μαθαίνουν καλύτερα ελληνικά τα παιδιά μετά την καθιέρωση του μονοτονικού, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες, για να μην πρόκειται για σύγκριση ανόμοιων πραγμάτων. Δεν ξέρω πώς θα γινόταν μια τέτοια έρευνα, αλλά δεν θα ήταν σωστό να περιοριστεί στους φοιτητές των Φιλοσοφικών Σχολών. Βέβαια, ακόμα κι αν συγκρίναμε τους σημερινούς φοιτητές των Φιλοσοφικών Σχολών με τους συναφέλφους τους πριν από σαράντα χρόνια και διαπιστώναμε ότι οι σημερινοί μειονεκτούν, θα έπρεπε να συνυπολογίσουμε κι άλλους παράγοντες, όπως το ότι σήμερα σπουδάζουν πολύ περισσότεροι στις Φιλοσοφικές Σχολές.

2) Ένας ποιητής, υποστηρικτής του πολυτονικού, δηλώνει:

«Τα τελευταία χρόνια, με τις αλλεπάλληλες ορθογραφικές απλοποιήσεις που παρεισάγονται, η ελληνική γραφή χάνει διαρκώς διακριτικές δυνατότητες. Το υπόρρητο μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η ακρίβεια, η καλλιέργεια, η εκλέπτυνση δεν αξίζουν τον κόπο, ότι για όλα υπάρχει μια βολική παρακαμπτήριος. Δίπλα στον παρασιτισμό της οικονομίας μας και την αποδιάρθρωση των εκπαιδευτικών μας θεσμών, τα γλωσσικά μας πράγματα αντικατοπτρίζουν κι αυτά τη μεταπολιτευτική διολίσθηση της χώρας προς τον λαϊκισμό».

Διαφωνώ με την προσέγγιση αυτή. Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Παραπέμπω σε κείμενο του καθηγητή Γ. Παπαναστασίου στην εξής ιστοσελίδα:

http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_d10/index.html

Ειδικότερα, ας προσέξουμε το κεφάλαιο «H ελληνική ιστορική ορθογραφία και οι απλοποιήσεις της».

Νομίζω ότι υπεραπλουστεύουν τα πράγματα όσοι αντιμετωπίζουν τις ορθογραφικές απλοποιήσεις σαν σημάδια γλωσσικής παρακμής. Η νεοελληνική ορθογραφία αποτελεί ένα πολύ σύνθετο θέμα και κάθε μονομερής θεώρηση των πραγμάτων είναι, νομίζω, άστοχη. Οι απλοποιήσεις που έχουν εφαρμοστεί στη νεοελληνική ορθογραφία εξηγούνται αναλυτικά στο καταπληκτικό βιβλίο του Γ. Παπαναστασίου «Νεοελληνική ορθογραφία».

Στις σελίδες βιβλίων όπως η «Νεοελληνική ορθογραφία» του Γ. Παπαναστασίου και ο τόμος 7 από τα «Άπαντα» του Μ. Τριανταφυλλίδη μπορεί να δει κανείς όχι μόνο πόσο σύνθετο θέμα είναι η ορθογραφία της νέας ελληνικής, αλλά και αντίστοιχα πόσο πολύπλευρος είναι ο προβληματισμός που έχει αναπτυχθεί για τη ρύθμιση των επιμέρους ορθογραφικών θεμάτων. Ξεφυλλίζοντας τέτοια βιβλία διαπιστώνεις πόσο δίκιο έχει ο Γ. Παπαναστασίου όταν χαρακτηρίζει αντιεπιστημονική τη στάση όσων θεωρούν την εγκατάλειψη του πολυτονικού αιτία μιας σταδιακής καταστροφής που δήθεν συντελείται. Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι η πιο καίρια παρατήρηση, ότι η σχετική κινδυνολογία είναι αντιεπιστημονική. Δεν είναι θέμα ελευθερίας του λόγου. Όποιος θέλει να χρησιμοποιήσει το πολυτονικό είναι ούτως ή άλλως ελεύθερος να το κάνει.

Advertisements