«Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ»

15/06/2015

Δυσκολεύομαι να σχολιάσω κείμενα όπως το άρθρο «Ο πόλεμος εναντίον των Ελληνικών» του Τ. Θεοδωρόπουλου. Θεωρώ ότι δεν απευθύνονται στη λογική και ότι δεν χαρακτηρίζονται από λογική δομή, με αποτέλεσμα να μην μπορώ –τουλάχιστον στην αρχή– να πιάσω το νήμα από πουθενά. Ωστόσο, έκανα μια προσπάθεια και έγραψα ένα σημείωμα ή κράτησα μερικές σημειώσεις:

Ο αρθρογράφος στην πρώτη παράγραφο αναφέρεται σε παλιότερη θεατρική απόδοση έργων του Γ. Βιζυηνού και πληροφορεί ότι πολλοί θεατές βρήκαν υπέροχη τη γλώσσα του συγγραφέα. Νομίζω ότι εδώ ο Τ. Θ. υποβάλλει την ιδέα ότι υπέροχη είναι η καθαρεύουσα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι θεατές εκείνοι σχολίασαν τη γλώσσα ενός λογοτέχνη – και μάλιστα τόσο σπουδαίου. Αυτή είναι υπέροχη γλώσσα, αν μπορούμε να το πούμε έτσι.

Παρακάτω, ο Τ. Θ. ισχυρίζεται ότι η ελληνική γλώσσα κινδυνεύει. Η γλωσσική κινδυνολογία ή και καταστροφολογία όμως είναι γνωστό θέμα. Δεν είναι τωρινό ούτε αφορά μόνο τα ελληνικά. Θα πρέπει να μας προβληματίσει το γεγονός ότι οι γλωσσολόγοι δεν συμμερίζονται τον σχετικό προβληματισμό. Όσο για την άποψη ότι «τα ελληνικά, έτσι όπως τα καταντήσαμε, έχουν γίνει η γλώσσα της καθημερινής ασχήμιας, του καβγά, της επιθετικότητας, της κατεστημένης μαγκιάς», δεν έχω να σημειώσω πολλά πράγματα. Απλώς αναρωτιέμαι πότε έλειπαν όλα αυτά τα αρνητικά. Ποια εποχή να νοσταλγήσουμε; Προφανώς, δεν είναι επιστημονικός λόγος αυτός και είναι δύσκολο να αντιτάξεις κάτι.

Πιο κάτω διαβάζουμε: «Στο σχολείο, τα ελληνικά είναι η γλώσσα της παπαγαλίας και της αποστήθισης. Το παιδί ξέρει πως αν θέλει μια μέρα να καταφέρει να σκεφτεί κάτι παραπάνω ή να προχωρήσει στο επιστημονικό στάδιο πέρα από την παπαγαλία των πανελληνίων εξετάσεων, θα πρέπει να μάθει τουλάχιστον αγγλικά». Δεν καταλαβαίνω πώς ο αρθρογράφος συνδέει την παπαγαλία με το θέμα του κειμένου. Και βέβαια, θα υπήρχε παπαγαλία στο ελληνικό σχολείο ακόμη και αν επίσημη γλώσσα ήταν σήμερα η καθαρεύουσα. Άρα; Όντως, η παπαγαλία είναι ένα πολύ αρνητικό στοιχείο που πρέπει να εκλείψει. Αλλά ακόμη και στις πανελλήνιες εξετάσεις το παιδί καλείται «να σκεφτεί κάτι παραπάνω». Με μόνο όπλο την παπαγαλία ούτε καλή έκθεση γράφεις ούτε το αδίδακτο κείμενο των αρχαίων ελληνικών μεταφράζεις. Ας μην είμαστε λοιπόν απόλυτοι.

Ο Τ. Θ. κάνει λόγο για τον «αποκλεισμό του νέου από την καθαρεύουσα». Μα πώς αποκλείεται από την καθαρεύουσα ο νέος, εφόσον διδάσκονται στο σχολείο κείμενα γραμμένα στην καθαρεύουσα; Και δεν πρόκειται μόνο για λογοτεχνικά κείμενα. Δεν είναι η διδασκαλία της καθαρεύουσας ή κειμένων γραμμένων στην καθαρεύουσα η λύση. Πρέπει να βελτιωθεί κυρίως η διδασκαλία της νέας ελληνικής και η εξοικείωση με τη λόγια γλωσσική παράδοση να γίνει με αφετηρία τη νέα ελληνική.

Γράφει ο Τ. Θ.: «Μην ξεχνάμε ότι οι εκπαιδευτικοί κοιμούνται με το λεξικό Μπαμπινιώτη στο προσκέφαλό τους, ένα λεξικό κανονιστικό, μιας γλώσσας που την έχουν κατασκευάσει ένας γλωσσολόγος και οι μαθητές του, όπου δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στη λογοτεχνία που θα νομιμοποιούσε την εκδοχή της ερμηνείας των λέξεων. Προχειρότητα; Ή προκεχωρημένο φυλάκιο του πολέμου κατά των ελληνικών;». Μα το λεξικό Μπαμπινιώτη έχει επικριθεί ως κανονιστικό ακριβώς γιατί σε ορισμένα θέματα ρυθμίζει, όπως λέμε, τη γλώσσα και δεν την περιγράφει. Ας θυμηθούμε τη σύσταση να λέμε το σωστό, υποτίθεται, «κηπόπολη» αντί για «κηπούπολη». Ο κανονιστικός χαρακτήρας του εν λόγω λεξικού, που εγώ προσωπικά το θεωρώ πολύ αξιόλογο ως προς διάφορους τομείς, είναι άσχετος με το θέμα του άρθρου. Και πάντως, ακόμη και με αυτά τα ρυθμιστικά στοιχεία, είναι υπερβολικό να πει κανείς ότι η συγκεκριμένη λεξικογραφική ομάδα έχει κατασκευάσει μια γλώσσα. Επίσης, δεν είναι ακριβές αυτό που γράφει ο Τ. Θ., ότι δηλαδή στο συγκεκριμένο λεξικό «δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στη λογοτεχνία που θα νομιμοποιούσε την εκδοχή της ερμηνείας των λέξεων». Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοεί, αλλά αναφορές στη λογοτεχνία υπάρχουν στο λεξικό Μπαμπινιώτη, όπως παραδείγματα χρήσης που προέρχονται από λογοτεχνικά κείμενα. Κάποιος βέβαια μπορεί να θέλει περισσότερη λογοτεχνία σε ένα λεξικό. Το θέμα αυτό έχει λεξικογραφικό ενδιαφέρον, αλλά δεν είναι του παρόντος. Το να κάνεις λόγο όμως για «προκεχωρημένο φυλάκιο του πολέμου κατά των ελληνικών» γιατί ένα λεξικό (υποτίθεται ότι) δεν κάνει αναφορές στη λογοτεχνία είναι υπερβολή.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Θα μεταφέρω ένα εύστοχο σχόλιο που άκουσα σε σημερινή προφορική συζήτηση για το παραπάνω άρθρο: Ο συντάκτης του από τη μια προτείνει τη διδασκαλία της καθαρεύουσας και από την άλλη επικρίνει την παπαγαλία, που πράγματι υπάρχει στο ελληνικό σχολείο. Ας φανταστούμε όμως πόσο θα αυξανόταν η παπαγαλία αν διδασκόταν η καθαρεύουσα.

Advertisements

2 Σχόλια “«Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ»”

  1. periglwssio Says:

    Χθες διάβασα ξανά το άρθρο και συνειδητοποίησα πόσο έχουν μπλεχτεί διάφορα θέματα μεταξύ τους, όπως η διδασκαλία της καθαρεύουσας και η σπουδαιότητα του Βιζυηνού. Ελπίζω ότι δεν θα θεωρηθεί αντιφατικό να μη συμφωνεί κάποιος με την πρόταση να διδάσκεται η καθαρεύουσα, αλλά να του αρέσουν λογοτεχνικά κείμενα γραμμένα στην καθαρεύουσα.

  2. periglwssio Says:

    «Μην ξεχνάμε ότι οι εκπαιδευτικοί κοιμούνται με το λεξικό Μπαμπινιώτη […] όπου δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στη λογοτεχνία που θα νομιμοποιούσε την εκδοχή της ερμηνείας των λέξεων».

    Δεν ξέρω τι ακριβώς εννοεί, αλλά στη δεύτερη έκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη μέτρησα πόσες φορές χρησιμοποιείται η συντομογραφία λογοτ. και είναι 187. Φαντάζομαι ότι σε αρκετές από αυτές τις 187 περιπτώσεις θα υπάρχουν αναφορές στη λογοτεχνία που νομιμοποιούν εκδοχές των ερμηνειών των λέξεων.


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.